Latemse Bomen 18 augustus - 21 oktober 2007
Het zal u verbazen dat ik bij mijn inleiding weinig zal vertellen over het leven en werk van de kunstenares die we hier vandaag mogen verwelkomen.
Verwelkomen is niet het juiste woord. Van Chapman is hier thuis, ze is hier, samen met geestesgenoot Myriam Vandenberghe, een vaste waarde en wij zijn blij, ja vereerd, met haar werk kennis te mogen maken in een galerij en een dorp dat we allen koesteren.
Voor biografische gegevens kan u altijd terug naar de schitterende folder, waar ik ,tot mijn frustratie, weinig kan aan toevoegen.
Arnold was mij weer eens voor…
Kennismaken met een kunstenaar en zijn werk is echter de beste manier om zijn kunst te begrijpen.
Jammer genoeg leven de meeste gevestigde waarden op eenzame hoogte in hun ivoren toren en is het enkel de grootte van de bankrekening die van tel is.
Het doet mij plezier in Sint-Martens-Latem opnieuw een galerij te hebben die dicht bij de mens en de natuur staat.
Het brengt mij terug naar mijn roots, toen ik als 10-jarige knaap in 1957 de familie Gevaert leerde kennen en wegwijs werd in de wereld van de kunst en de ecologie.
Die sfeer snuif ik hier opnieuw.
Woorden en teksten van kunstcritici zijn meestal hol en een ‘déjà lu’.
Waarom zou ik u hier mijn mening opdringen?
Kunst is een compleet individuele beleving van wat het oog en de tastzin waarneemt en is voor elk individu anders.
Kunst is subjectief.
Maar… als je het oeuvre van Geraldine Van Chapman aanschouwt, zal u het met mij eens zijn:
het kan zo eenvoudig, eerlijk en mooi zijn; liefde uitstralen.
Liefde voor mens en natuur.
Onder de invloed van Al Gores klimaatfilm over de verontrustende opwarming van de aarde, kreeg het klimaat en de natuur eindelijk weer onze aandacht.
Het bewustzijn groeit dat we anders moeten omgaan met onze leefwereld en onze planeet.
Reinhard Loske, europarlementslid voor de Duitse Groenen, noemt milieuzorg zeker geen luxekwestie en ik citeer:
< de voorzieningen die we gratis van de natuur krijgen – een stabiel klimaat, een vruchtbare bodem, proper water, zuivere lucht en verscheidenheid van soorten – vormen de basis van ons bestaan en zijn het fundament van onze beschaving. Als die basis wordt weggevreten, moeten we ook rekening houden met zware gevolgen voor mens en natuur, zelfs met het instorten van het hele systeem. >
U zal zeggen wat heeft dit met de kunst van Geraldine Van Chapman te maken.
Ik denk: alles!
Van Chapman is natuurbewust en straalt dit uit.
Een kunstzinnig leven is een leven vol vragen over samenleving, cultuur en de wereld.
Het kan het begin zijn van het herstel van relaties en verbondenheid.
Tussen kunst en ecologie bestaat volgens mij een belangrijk verband.
Bij de kunst gaat het steeds om creaties en onderlinge verhoudingen.
Ecologie is de studie van de interactie tussen levende wezens onderling en de omgeving.
In de natuur is alles nauw verbonden.
Ecologie en kunst zijn beide studies van relaties.
Om goed en duurzaam te kunnen leven, moet de mens leren opnieuw relaties aan te gaan.
Dit is een taak waar ook kunstenaars steeds weer mee geconfronteerd worden.
Tijdens het schilderen wordt de kunstenaar voortdurend uitgedaagd opnieuw aansluiting te zoeken met zijn creatieve handelingen, met zijn oeuvre en met zichzelf.
Deze uitdaging kun je als kunstenaar het beste aangaan door vragen te stellen.
Wat is er mis met dit schilderij? Wat is er juist goed aan? Hoe verbeter ik de compositie? Hoe kan ik mijn gevoel het beste uitdrukken? Wat is het echte thema? Wat wil ik uitdragen en waarom wil ik dat?
Een kunstzinnig leven is een leven vol vragen.
In de moderne maatschappij lijkt het onproductief veel tijd te besteden aan het stellen van vragen.
Het stellen van vragen wordt gezien als een teken van zwakte en besluiteloosheid.
Voor mij bevatten voltooide schilderijen niet zo zeer antwoorden als wel vragen. Het stellen van een vraag is toegeven dat je iets niet weet. Een vraag is een verzoek om toenadering, een verzoek om het opbouwen van een relatie.
Vragen zorgen voor goede kunst en goede onderlinge verhoudingen.
Het stellen van vragen kost nu eenmaal tijd. Kunst ook.
Het creatieve proces verloopt langzaam. Een snel verloop is in feite helemaal niet productief, maar vernietigend.
Eén van de eigenschappen van een goed kunstwerk is dat iedereen die een poging doet er kritiek op uit te oefenen, zelf het onderwerp van kritiek wordt.
Als iemand met mij over kunst praat, leer ik die persoon beter kennen. Met de natuur gaat dat net zo.
Als je diep in de wereld van de natuur kijkt, kijk je ook diep in jezelf – als je de natuur beschrijft, beschrijf je ook jezelf.
Met en door onze zintuigen vormen wij de wereld evenzeer als de wereld ons vormt, en hoe beter we onszelf begrijpen, hoe beter we de wereld begrijpen.
Door het schilderen heeft Van Chapman een diepgaande relatie met de aarde gekregen.
Als ze in de natuur een landschap schildert, voelt ze zich vaak een deel daarvan.
Ze is niet alleen toeschouwer, maar ook deelnemer.
Tijdens het schilderen van een landschap denkt ze ongetwijfeld na over de dynamische krachten van de natuur of het vlieden van de tijd.
Welk thema ze ook schildert, aan het einde van de dag is ze meer verbonden met haar ‘model’ of ‘landschap’ dan daarvoor.
Waarnemen is ergens aan deelnemen. Hoe meer we waarnemen, hoe meer we ergens aan deelnemen. Hoe meer we ergens aan deelnemen, hoe meer we ergens mee verbonden zijn.
Het is juist deze verbondenheid die zorgt dat je ergens om gaat geven.
Je kunt niet diep in de natuur kijken zonder respect ervoor te hebben. Respect voor de wereld om ons heen leidt tot respect voor onszelf.
En dit leidt op zijn beurt weer tot het besef dat beide onderdeel vormen van een groot geheel.
Van Chapman heeft geleerd te geven om datgene wat ze schildert Ze ervaart gevoelens van tederheid, waardering, vreugde, sensualiteit, onbaatzuchtigheid.
Kunstenaars moéten wel van hun kunstwerken houden, anders zijn ze zinloos… en wat is het leven waard als het geen zin meer heeft?
Vrienden, kunstliefhebbers,
Loop eens rustig langs de cimaises, laat je opnemen in het oeuvre van de kunstenares, bespreek je ervaringen met de andere genodigden en denk eraan, kunst is vooral: leren zien…
Albert –Fernand Haelemeersch,
kunstrecensent
auteur van “Verknocht aan het land in de Leiebocht”
en “Latemse kunstenaars, de Vijfde Generatie”